Terugblikken op de ontmoeting met David Cutler

Wat is het meest bijgebleven van de ontmoeting met professor Cutler?

Edwin van der Meer (EvdM): 'Ik vond het bijzonder dat deze internationale autoriteit op het gebied van economie en gezondheidszorg bij ons in Amsterdam-Noord op bezoek is geweest.'

Misja Mikkers (MM): 'Het grappige is dat Cutler hier was omdat hij onze visie deelt en omdat hij Beter Samen in Noord zo'n inspirerend voorbeeld vindt. Er zaten zorg- en welzijnsprofessionals, verzekeraars, ambtenaren en wetenschappers in de zaal. Zij kregen te horen dat de samenwerking van zorg- en sociaaldomein partijen hier goed werkt. Echt een opsteker. Cutler vindt het geweldig wat hier gebeurt. Verzekeraars stelden vragen over financiering en over shared savings. En dan antwoordt Cutler: "Nee, dat is geen hobby van Edwin, dat is gewoon een heel goed idee. Dit zijn levensvatbare modellen." De zorgverzekeraars in de zaal waren enthousiast. Ze hoorden een legitimatie van wat er in Amsterdam-Noord gebeurt.'

Marjolein Brüning (MB): 'Tijdens zo'n uitwisseling van informatie en ervaring hoor je dat overal dezelfde problemen spelen, en je hoort Cutler steeds herhalen dat de oplossing draait om vertrouwen en (h)echte samenwerking tussen zorg en sociaal domein, omdat gezondheid grotendeels buiten de zorg wordt bepaald. Wij delen onze ervaringen en hij voegt daar weer kennis aan toe. En nu maar hopen dat zo'n uitwisseling leidt tot de verandering waar wij al jaren voor pleiten, namelijk een passende duurzame integrale financiering van gezondheid. Dat gebeurt niet vandaag of morgen, maar zo'n bijeenkomst kan daar een enorme boost aan geven. Het bezoek van Cutler was een mooie stap in het proces waar we met elkaar mee bezig zijn.'

'Jullie lopen echt voorop'

MM: 'Ja, eigenlijk is de problematiek overal hetzelfde. De bevolking verschilt wel van plek tot plek, maar de problematiek in wezen niet. En jullie geven aantoonbaar invulling aan de beweging naar de voorkant. Jullie lopen echt voorop doordat jullie hier al zo lang samenwerken. Het is ook een kwestie van lef, leiderschap en vertrouwen opbouwen en samen dingen doen. Daar ontbreekt het elders vaak aan.'

MB: 'Ja, in Noord vinden we het inmiddels vanzelfsprekend dat gezondheid grotendeels buiten de zorg wordt bepaald. Als je een passende ondersteuning voor Amsterdammers wilt ontwikkelen, is een goede samenwerking tussen zorg en sociaal domein onontbeerlijk. Verder moeten we accepteren dat het soms zoeken is. Neem die ombuiging van ruim 60% van de GGZ-instroom naar de huisarts en het sociaal domein. Dat was geen probleem dat zomaar is opgelost. Johan Berendse (de huisarts die het heeft geïnitieerd), Arkin (GGZ) en het buurtteam hebben dat eerst samen verkend en onderling vertrouwen opgebouwd. Dan nog vraag je je onderweg vaak af: oké, en wat nu? Iedereen moest meebewegen: de huisartsenpraktijk, Arkin en het buurtteam.'

EvdM: 'We hebben allemaal dezelfde uitgangspunten, we weten dat samenwerking belangrijk is en ook inspirerend, dus uiteindelijk gaan we met elkaar op weg. En dan doen we niet moeilijk en wachten we dus ook niet om eerst alle randvoorwaarden rond te krijgen. Dat is het volgens mij. Wij maken samen de beweging naar de voorkant, van de derde naar de tweede naar de eerste naar de nulde lijn. Of: van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid. Dat is wat we hier in Noord aan het doen zijn; een beweging die we al lang geleden hebben omarmd. Zo'n beweging ontstaat pas als je ook echt in die beweging komt. En dan allemaal dezelfde kant op bewegen – naar de voorkant.'

MB: 'Precies, met alle betrokken organisaties: Cordaan, Evean, Arkin, BovenIJ, de huisartsen/SAG, GGD, Dock, De Sociale Maatschap met Buurtteam Noord en Doras, stadsdeel Noord, de gemeente Amsterdam en Zilveren Kruis. Allemaal samenwerkingspartners binnen de Krijtmolen Alliantie en allemaal onder de paraplu van Amsterdam Vitaal & Gezond.'

Lef, leiderschap en werkplezier

EvdM: 'En wij geven samen invulling aan die beweging. Neem die huisarts. Johan Berendse zag in zijn praktijk veel mensen waarvan hij dacht: "Goh, die hoeven eigenlijk niet naar de GGZ, maar ze moeten wel worden geholpen." Hij legt verbinding met Arkin, die haar expertise inzet, en met De Sociale Maatschap. Patiënten worden eerder geholpen, dus zijn er minder verwijzingen naar de GGZ, die eindelijk ruimte krijgt voor cliënten die niet door de huisarts of het sociaal domein geholpen kunnen worden. Natuurlijk heb je daar lef, leiderschap en werkplezier voor nodig, plus een lange adem. Dat doen we goed in Noord. Daarom ben ik zo trots op onze zorg- en welzijnsprofessionals - op iedereen die de beweging durft te maken ten dienste van het welzijn en de gezondheid van de patiënt, de cliënt, de inwoner. Ook al gaat het misschien in eerste termijn ten koste van de omzet van je eigen instelling.'

MB: 'Ja, iedereen in Noord ziet en waardeert het vakmanschap van de ander. Dat onderschreef Cutler trouwens ook: het is echt een ander vak of je in de gezondheidszorg gericht bent op genezing of dat je er zit als sociaal domein professional. Dat zijn gewoon totaal andere professies. Als je met elkaar samenwerkt, moet je ook de verschillen erkennen en respecteren. De psychiater en de internist voelen zich niet verheven boven de sociaal werker; ze werken collegiaal samen. Dat is cruciaal.'

MM: 'Ik sprak Johan Berends nog even. Hij had moeten leren om zich te laten coachen door de verpleegkundig specialist van Arkin. En hij gaf ruiterlijk toe: "Wij waren de vervuilers van de GGZ." Dat vond ik nou een mooie uitspraak.'

______________________________________

* Prof. David M. Cutler is een toonaangevende Amerikaanse econoom en hoogleraar aan Harvard University, gespecialiseerd in publieke en gezondheidseconomie. Zijn bezoek aan Nederland werd mede mogelijk gemaakt door Social Finance NL.

** Marjolein Brüning (MB) is directeur-bestuurder De Sociale Maatschap, Misja Mikkers (MM) is hoogleraar health systems engineering aan de Universiteit Twente, Edwin van der Meer (EvdM) was van 2011 tot 2026 bestuursvoorzitter van BovenIJ.